سيده نصرتبيگم امين ( بانوى اصفهان )

280

تفسير مخزن العرفان در علوم قرآن ( فارسى )

الذى است و ينفقون صله او و ما ذا بيك معنى باشد بمعنى الذى كه خلاصه سؤال از آن چيزى است كه بايستى انفاق شود . ممكن است در اينجا سؤالى پيش آيد كه جواب بايستى مطابق با سؤال باشد وقتى سؤال مىشود از جنس انفاق كه چه چيز انفاق كنيم بايستى جواب داده شود به آن چيزى كه بايستى انفاق شود نه به كسانى كه مستحق انفاق ميباشند . مفسرين از اين اعتراض پيش‌بينى كرده‌اند و جوابهايى داده‌اند . 1 - ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَيْرٍ آنچه از خير انفاق ميكنيد كه خير شامل هر چيز نيكى است كه بذل و بخشش گردد و معنى واضح آن مال است يعنى آنچه از مال انفاق ميكنيد و باضافه موارد انفاق را نيز بيان فرموده كه انفاق كامل و نتيجه‌بخش نيست مگر وقتى كه در موضوع استحقاق واقع گردد . 2 - چون از خارج نزد همه معلوم است كه انفاق بمال مىشود و چون موضوع انفاق محرز بوده وسائل نيز ميدانسته كه بايستى بمال انفاق كند و سؤال وى راجع بمستحقين بوده كه نميدانست بچه كس بايستى انفاق نمايد اين بود كه در پاسخ سؤال تعداد و مراتب مستحقين را بيان ميفرمايد پس بنا بر اين ، جواب مطابق با سؤال مىگردد ، و نظير او قوله تعالى ادْعُ لَنا رَبَّكَ يُبَيِّنْ لَنا ما هِيَ إِنَّ الْبَقَرَ تَشابَهَ عَلَيْنا سوره بقره آيه 65 . كه آنجا سؤال از بقره مىشود و جواب اوصاف بقره را بيان ميفرمايد و اينطور سؤال و جواب براى ظهور مطلب است كه سؤال از شىء به لحاظ آثار يا بعضى از خصوصيات وى است و همين طورى كه وقتى سؤال از بقره مىشود سؤال راجع بخصوصيات وى است زيرا كه معلوم است بقره حيوان است و مقصود از سؤال اوصاف آن است همين طور وقتى سؤال از انفاق ميكنند خصوصيات و موارد آن را بيان مينمايد براى اينكه موضوع انفاق محرز و معلوم است . « تفسير كبير » فَلِلْوالِدَيْنِ وَ الْأَقْرَبِينَ وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينِ وَ ابْنِ السَّبِيلِ چون پدر و مادر واسطه و معدّند براى پيدايش وجود اولاد و شجره وجود ويند و ولى نعمت او ميباشند و به حكم عقل انسان وظيفه‌شناس بايستى مراعات حقوق آنان